polski
| Typ | Tytuł | Opis | Dziedzina | Termin |
|---|---|---|---|---|
| Lekcja festiwalowa | Debata: Świat się zmienia. Czy jesteś na to gotowy? |
Sztuczna inteligencja, TikTok, wojny handlowe, cyberataki, Chiny, zmiany klimatu i globalna rywalizacja mocarstw - świat zmienia się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. To, co jeszcze kilka lat temu wydawało się odległą polityką międzynarodową, dziś wpływa na ceny produktów, media społecznościowe, edukację, bezpieczeństwo i przyszłość rynku pracy. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Jak Maria Skłodowska-Curie odkrywała rad, czyli promieniotwórczość wokół nas |
Maria Skłodowska-Curie, polska uczona wszechczasów, dwukrotna noblistka, która zajmowała się badaniami nad promieniotwórczością oraz odkryła polon i rad. Poznamy życie, ciekawostki i anegdoty dotyczące Marii oraz przenalizujemy aktualne korzyści i zagrożenia, które niesie ze sobą promieniotwórczość. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Jak rozwija się mózg i co nam na to powie rybka danio? |
Rozwój układu nerwowego to jeden z najbardziej złożonych i fascynujących procesów biologicznych, który decyduje o tym, jak postrzegamy świat, jak uczymy się, zapamiętujemy, reagujemy na zagrożenia i budujemy relacje społeczne. Choć większość z nas kojarzy badania nad mózgiem głównie z ludźmi, to w rzeczywistości wiele przełomowych odkryć zawdzięczamy niepozornej rybce – danio pręgowanemu (Danio rerio). Podczas pokazu skupimy się na trzech kluczowych aspektach rozwoju mózgu: 1. Proliferacja, migracja i różnicowanie komórek nerwowych, 2. Tworzenie połączeń synaptycznych, 3. Aktywność neuronalna i dojrzewanie sieci neuronalnych. U danio aktywność neuronalną można monitorować dzięki specjalnym barwnikom lub białkom fluorescencyjnym, które zmieniają intensywność świecenia w odpowiedzi na wzrost stężenia wapnia – a towarzyszy on impulsom nerwowym. Podczas pokazu uczestnicy poznają podstawowe i zaawansowane techniki obrazowania rozwoju mózgu. Uczniowie zobaczą eksperyment, w którym mózg danio reaguje na światło. Dzięki specjalnym nagraniom zobaczymy „na żywo”, jak pojedyncze neurony „rozmawiają” ze sobą, przesyłając sygnały i budując sieci komunikacyjne. Mózg nie powstaje z dnia na dzień – to dynamiczna i wieloetapowa podróż od komórki do złożonej sieci komunikacyjnej. Dzięki danio pręgowanemu możemy nie tylko obserwować ten proces z bliska, ale także uczyć się, jak wspierać zdrowy rozwój mózgu i jak zapobiegać zaburzeniom neurologicznym i psychicznym. Podczas warsztatów uczestnicy nie tylko poznają teorię, ale także zobaczą prawdziwy rozwijający się mózg w akcji. Od fluorescencyjnych neuronów po aktywność mózgu pod wpływem światła – to wyjątkowa okazja, by zrozumieć, jak rodzi się nasza zdolność do myślenia, czucia i działania. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Kolorowa historia Ziemi |
Czy zastanawialiście się kiedyś ile Ziemia ma lat? Jak wyglądał świat, którego nie pamiętają najstarsi górale? Na warsztatach streścimy ponad 4,5 miliarda lat historii. Na warsztatach prześledzimy całą historię Ziemi od jej początków do dnia dzisiejszego. Porozmawiamy o najważniejszych wydarzeniach, wymieraniach i eksplozjach życia. Poznamy zwierzęta i rośliny, które już nie występują na Ziemi. Dowiemy się, jak na przestrzeni miliardów lat zmieniała się nasza planeta i jak bardzo różna potrafiła być od Ziemi, którą znamy obecnie. Cała opowieść będzie prowadzona przy manualnej aktywności. Każdy z uczestników stworzy kolorową tabelę stratygraficzną z koralików, gdzie jeden malutki koralik reprezentuje miliony lat. Powstaną kolorowe, geologiczne ozdoby, które będzie można mieć zawsze przy sobie. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Komunikacja jako metakompetencja w zarządzaniu |
Omówienie funkcji komunikacji w procesie zarządzania ludźmi. Autodiagnoza stylu komunikacji. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Lekcja języka bengalskiego |
Polacy rzadko mają świadomość istnienia bengalskiego, mimo że jest to jeden z najczęściej używanych języków świata. Jednocześnie rośnie w Polscy liczba migrantów, dla których jest to ich język rodzimy. Bengalski jest językiem indoeuropejskim i niezbyt trudnym do nauki dla Polaków pod względem wymowy i gramatyki. Obszar jego użytkowania to najdalej wysunięty na wschód region mówiący w jednym z języków indoeuropejskich. Na bazie języka bengalskiego powstała bogata kultura z wielowiekową tradycją literacką, muzyczną, teatralną i filmową. Indie i Azja Południowa do tej pory tylko raz mogły cieszyć się z literackiej nagrody Nobla – dostał ją piszący po bengalsku Rabindranath Tagore. Bengalczycy dostawali też dwukrotnie nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii i raz pokojowego Nobla. Bengali ma odrębny system pisma (używany też przez języki asamski i meitei) i podczas lekcji uczestnicy będą mogli samodzielnie spróbować zapisać wybrane znaki pisma.
|
|
|
| Lekcja festiwalowa | Niszczycielska i twórcza rola wulkanów |
Jak powstają wulkany i zjawiska z nimi związane. Wulkanizm oddziaływuje na życie na Ziemi, tworząc nowe miejsca i jednocześnie niszcząc istniejące. Jak powstają wyspy wulkaniczne, nowe kontynenty oraz ekosystemy wyspowe. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Odpowiedzialność nieletnich w prawie karnym |
Uczniowie poznają podstawowe zagadnienia związane z odpowiedzialnością nieletnich w prawie karnym zarówno na podstawie Kodeksu Karnego, jak i na podstawie Ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Te zagadnienie uznałyśmy za przydatne uczniom, jako że zasadnicza odpowiedzialność karna zaczyna się dopiero od 17 lat, a wiedza na temat konsekwencji łamania prawa i demoralizacji nieletnich u większości sprowadza się do “kuratora” i “poprawczaka”. Nasza formuła zajęć obejmuje przede wszystkim aktywne metody nauczania. Nie jest to typowy wykład, uczestnicy na podstawie otrzymanych materiałów sami rozwiążą problemy prawne i aktywnie przyswoją wiedzę. W ramach zajęć przedstawimy pokrótce ogólne zasady odpowiedzialności karnej, skupiając się na wieku sprawcy. Uczniowie dowiedzą się na podstawie praktycznych przykładów, za jakie czyny mogą odpowiadać już w wieku 14, 15 czy 16 lat jak dorośli. Przedstawimy też zagadnienie demoralizacji, jako podstawy odpowiedzialności z Ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Pokażemy, jakie środki mogą być stosowane przez sąd rodzinny, dzięki czemu uczestnicy poznają prawny aspekt “poprawczaka” jako środka poprawczego “zakład poprawczy”. Dodatkowo omówimy uprawnienia przysługujące nieletnim w sądzie. Oczywiście mamy nadzieję, że te zagadnienia nie okażą się bezpośrednio przydatne uczniom:), ale pomogą im też lepiej zorientować się w otaczającej ich rzeczywistości prawnej i oceniać pojawiające się w mediach doniesienia. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Perski starter pack - rozszyfruj alfabet i przedstaw się po persku |
Na początku zastanowimy się, dlaczego można powiedzieć, że język perski jest dalekim krewnym języka polskiego i spróbujemy odnaleźć dostrzegalne podobieństwa w tych dwóch językach. Następnie przejdziemy do krótkiego, praktycznego ćwiczenia, w którym uczestnicy spróbują rozpoznać w języku polskim słowa mające swoje źródło w perskim. W dalszej części lekcji przeniesiemy się na mapę świata żeby zobaczyć, gdzie współcześnie używany jest język perski. Uczestnicy dowiedzą się, w jakich krajach się nim mówi, jakie są jego odmiany oraz jaką rolę pełni w kulturze. Po tym wprowadzeniu przejdziemy do głównej części zajęć, czyli nauki alfabetu perskiego. Uczestnicy poznają podstawowe litery i znaki diakrytyczne używane do zapisu krótkich samogłosek. Zwrócimy uwagę na różnice między alfabetem perskim a łacińskim, a także na kierunek pisania i specyfikę łączenia liter. Po wprowadzeniu do alfabetu, przejdziemy do ćwiczeń praktycznych o rosnącym stopniu trudności. Między innymi uczestnicy spróbują rozpoznawać i odczytywać proste słowa i zapisać swoje imię po persku. Ostatnią częścią lekcji będzie nauka kilku przydatnych zwrotów w języku perskim umożliwiających przestawienie się, powiedzenie skąd jesteśmy czy zapytanie o samopoczucie. Całość zakończy się podsumowaniem zdobytej wiedzy oraz możliwością zadania pytań.
|
|
|
| Lekcja festiwalowa | Praktyczne wykorzystanie materiałów wybuchowych w wojsku |
Wykład traktuje o wykorzystaniu poszczególnych typów materiałów wybuchowych w różnego rodzaju urządzeniach technicznych stosowanych przez wojsko. Szczególny nacisk położony jest na efektywność ich aplikacyjnego wykorzystania oraz na czynniki warunkujące jej maksymalizację. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Prawa pacjenta |
Zostaną omówione najważniejsze prawa pacjenta, w szczególności prawo pacjenta do informacji, do wyrażenia zgody, do dokumentacji medycznej oraz do intymności i godności. Spotkanie bazuje na analizie regulacji prawnych, orzecznictwie oraz sprawozdaniach Rzecznika Praw Pacjenta. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Sekretne życie jądra komórkowego - podróż między domenami |
Zabiorę uczestników w podróż do wnętrza jądra komórkowego, starając się przybliżyć jego budowę oraz sposób komunikacji z cytoplazmą. Skupię się na budowie i funkcji domen znajdujących się w obrębie jądra komórkowego. Opowiem o trójwymiarowej strukturze chromatyny oraz o tym, co wynika z przestrzennych interakcji chromatynowych, jak i oddziaływań chromatyny z poszczególnymi domenami jądrowymi. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | „Cyfrowa archeologia” gospodarki: jak współczesna technologia pomaga ekonomistom badać historię |
Czy współczesne narzędzia oparte na sztucznej inteligencji mogą pomóc odkrywać tajemnice sprzed 150 lat? Czy z zakurzonych ksiąg parafialnych da się odtworzyć życie zwykłych ludzi, ich zawody, migracje i poziom zamożności? Niniejszy wykład daje okazję do zobaczenia, jak współcześni ekonomiści i historycy zamieniają się w cyfrowych archeologów. Zamiast łopat używają sztucznej inteligencji, modeli językowych i analizy ogromnych zbiorów danych, by „wykopać” informacje ukryte w starych dokumentach. Dzięki technologii rozpoznawania dawnego pisma ręcznego komputery potrafią dziś odczytywać XIX-wieczne księgi metrykalne i przekształcać je w dane, które można analizować niemal jak współczesne statystyki. To pozwala sprawdzić m.in.: To opowieść o tym, jak nowe technologie pomagają zadawać historii zupełnie nowe pytania — i jak AI może stać się narzędziem do odkrywania przeszłości. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | O regułach wyborów |
W demokracjach staramy się podejmować niektóre decyzje wspólnie - w tym celu wybieramy w powszechnych wyborach swoich przedstawicieli. Ale to, w jaki sposób mamy ich wybierać nie jest takie oczywiste - wybierać można na różne sposoby. To też decyzja, którą trzeba podjąć, projektując system wyborczy i reguły podejmowania zbiorowych decyzji. Podczas lekcji porozmawiamy o różnych systemach wyborczych - proporcjonalnych, większościowych, mieszanych - o ich wadach i zaletach, o gerrymanderingu, turystyce wyborczej i innych paradoksach związanych z wyborami. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Artystyczne krajobrazy Europy |
Czy krajobrazy widoczne na słynnych obrazach naprawdę istnieją? Dlaczego Leonardo da Vinci umieścił Monę Lisę na tle tajemniczego pejzażu i czy można dziś odnaleźć to miejsce? Czy Rafael i Perugino malowali rzeczywiste świątynie, czy raczej idealne wizje renesansowej przestrzeni? Wystąpienie poświęcone będzie relacjom między krajobrazem, sztuką i dziedzictwem kulturowym Europy. Punktem wyjścia stanie się pytanie o moment, w którym krajobraz przestał pełnić jedynie funkcję tła i stał się istotnym elementem malarskiej narracji oraz nośnikiem znaczeń kulturowych i symbolicznych. Omówione zostaną wybrane przykłady z historii sztuki europejskiej w kontekście relacji między obserwacją rzeczywistej przestrzeni a artystyczną kreacją. Poruszone zostanie również zagadnienie współczesnego oddziaływania sztuki na postrzeganie miejsc i krajobrazów kulturowych Europy. Wiele |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Jak widzą Cię kierowcy – bądź bezpieczny na drodze |
Czy zastanawiałeś się kiedyś, co dokładnie widzi kierowca samochodu, gdy zbliżasz się do przejścia dla pieszych lub jedziesz rowerem po zmroku? Jako naukowiec zajmujący się percepcją wzrokową i bezpieczeństwem ruchu drogowego zapraszam Cię na wyjątkowe pokazy edukacyjne, które łączą wiedzę z praktycznym doświadczeniem. Podczas zajęć odkryjesz, czy kierowca zawsze Cię widzi w dynamicznych warunkach drogowych. Dowiesz się, dlaczego kierowca nie zawsze zauważa pieszego na czas oraz jak ograniczenia biologiczne – takie jak pole widzenia, czas reakcji czy adaptacja do światła i ciemności – wpływają na bezpieczeństwo wszystkich uczestników ruchu. Nie będzie to jednak zwykły wykład. W interaktywnych eksperymentach sam sprawdzisz, jak wygląda droga z perspektywy kierowcy – za dnia i po zmroku, w symulacji dobrych i trudnych warunków pogodowych. Przekonasz się, jak duże znaczenie mają elementy odblaskowe, kontrast ubioru oraz Twoje zachowanie na drodze. Zobaczysz również, jak łatwo można „zniknąć” z pola widzenia kierowcy i jakie błędy najczęściej prowadzą do niebezpiecznych sytuacji. Celem pokazów jest nie tylko przekazanie wiedzy, ale przede wszystkim rozwinięcie świadomości i odpowiedzialności. Bezpieczeństwo to nie przypadek – to efekt świadomych decyzji opartych na wiedzy i zrozumieniu. Niezależnie od tego, czy jesteś pieszym, rowerzystą czy pasażerem, masz realny wpływ na swoje bezpieczeństwo. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć zasady rządzące ruchem drogowym i nauczyć się, jak chronić siebie oraz innych – dołącz do nas. Nauka może dosłownie uratować życie. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Dane – moc ukryta w liczbach! |
Liczby naprawdę nie są nudne – przeciwnie, pokazują swoją prawdziwą moc i przydatność w codziennym życiu. Podczas lekcji wspólnie odkryjemy, czym są dane i jak pomagają podejmować trafne decyzje – od tych najprostszych po całkiem poważne. Zajrzymy za kulisy świata statystyki – poznamy ciekawostki o Polsce i Mazowszu oraz dowiemy się skąd biorą się dane, które widzimy na co dzień w mediach i internecie. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Jak nie zginąć w gąszczu aplikacji? Strategie uczenia się języków obcych w świecie cyfrowego szumu |
W dobie powszechnej cyfryzacji, nauka języka obcego przestała być kojarzona wyłącznie z podręcznikiem i klasą. Tradycyjne metody ustępują miejsca nowoczesnemu podejściu, w W trakcie spotkania przyjrzymy się ewolucji strategii językowych: od klasycznych technik zapamiętywania, po współczesne modele strategicznej samoregulacji. Omówimy, jak środowisko cyfrowe modyfikuje ludzkie procesy poznawcze i dlaczego we współczesnym świecie uczeń staje się „architektem” własnego procesu kształcenia. W świecie, gdzie każda Główne punkty spotkania: Prelekcja oparta jest na współczesnych badaniach glottodydaktycznych i psychologii edukacyjnej. Wydarzenie ma na celu przekazanie wiedzy teoretycznej oraz przedstawienie
|
Nauki humanistyczne |
|
| Lekcja festiwalowa | Preparowanie i etykietowanie owadów |
W trakcie zajęć uczestnicy nabędą wiedzę na temat budowy, preparowania i etykietowania postaci imaginalnych owadów. Samodzielnie spreparują, oznaczą i zaetykietują jeden okaz chrząszcza. W efekcie posiądą umiejętność zakładania i prowadzenia entomologicznych kolekcji naukowych. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Zbuduj – Twórz – Sprawdź |
W spotkania będą prowadzone zajęcia praktyczne z elektroniki. Uczestnicy poznają działanie elementów elektronicznych, takich jak diody LED, rezystory, przyciski, potencjometry oraz mikrokontrolery. Celem zajęć będzie pokazanie, jak z podstawowych komponentów można stworzyć działający układ i zrozumienie jego działania. Warsztaty będą miały charakter praktyczny i edukacyjny. Ich celem jest rozwijanie zainteresowania techniką, programowaniem, elektroniką oraz kreatywnym rozwiązywaniem problemów. Linki do podobnych zajęć robionych przez nas wcześniej: |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Zhackuj swoją przyszłość w elektromobilnym świecie |
Wykład z pokazami, dla uczniów dwóch ostatnich klas szkół średnich, mający inspirować do tworzenia hobbystycznych domowych laboratoriów już na etapie nauki w szkole średniej oraz eksperymentowania w nich z systemami wbudowanymi (programowaniem mikrokontrolerów), elektroniką, energoelektroniką oraz napędami elektrycznymi, na przykładzie m.in. magistral komunikacyjnych wykorzystywanych w branży motoryzacyjnej oraz dronowej. Pokazy będą dotyczyć m.in. komponentów stosowanych w pojazdach oraz dronach, w tym zhackujemy zegary samochodowe i kierownicę multifunkcyjną, polatamy helikopterem 1-DOF na uwięzi, będziemy balansować na dwóch kołach oraz skomunikujecie się z napędem elektrycznym po BLE. Zainteresowanych już teraz zapraszam do przejrzenia http://ufnalski.edu.pl/control_engineering_for_hobbyists/2026_dzien_otwarty_we/Dzien_Otwarty_WE_2026_Control_Engineering_for_Hobbyists.pdf oraz odwiedzenia https://github.com/ufnalski?tab=repositories. A na koniec każdy zaprogramuje na karcie NFC swoją wizytówkę (początkowo karta będzie prowadzić Was do wykorzystywanej podczas spotkania prezentacji). Do zobaczenia! |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Lodowce CO2 i zmiany klimatu |
Zmiany klimatu pozostawiają ślady, które umieją odczytać geolodzy i które pozwaląją pokazać zachodzace zmiany na przestrzeni wieków. Można określic przyczyny tych zmian, czy były natyuralne czy może powstały pod wpływem działalności człowieka. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Kolorowa historia Ziemi |
Czy zastanawialiście się kiedyś ile Ziemia ma lat? Jak wyglądał świat, którego nie pamiętają najstarsi górale? Na warsztatach streścimy ponad 4,5 miliarda lat historii. Na warsztatach prześledzimy całą historię Ziemi od jej początków do dnia dzisiejszego. Porozmawiamy o najważniejszych wydarzeniach, wymieraniach i eksplozjach życia. Poznamy zwierzęta i rośliny, które już nie występują na Ziemi. Dowiemy się, jak na przestrzeni miliardów lat zmieniała się nasza planeta i jak bardzo różna potrafiła być od Ziemi, którą znamy obecnie. Cała opowieść będzie prowadzona przy manualnej aktywności. Każdy z uczestników stworzy kolorową tabelę stratygraficzną z koralików, gdzie jeden malutki koralik reprezentuje miliony lat. Powstaną kolorowe, geologiczne ozdoby, które będzie można mieć zawsze przy sobie. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Smród z Twoich ust nazywają mową - jak obrażano w literaturze, kulturze i polityce Iranu |
Kultura Iranu często kojarzy się obserwatorom z jednej strony z wyrafinowaną literaturą, z drugiej zaś z surową religijnością. Buduje to obraz z jednej strony biesiad przy winie w ogrodach, pałacach i ruinach magów, z drugiej zaś postu i modlitwy. Tymczasem na mozaikę, którą stanowi kultura Iranu, składa się znacznie więcej elementów. Jednym z nich są obelgi, nie tylko w znaczeniu wulgaryzmów, ale ogólnie wypowiedzi mających komuś sprawić przykrość. Oczywiście występują one chyba w każdej kulturze, Iran nie jest tu wyjątkiem, a obelgi od wieków używane są stosunkowo powszechne zarówno w życiu codziennym, jak i w literaturze, polityce i innych przejawach kultury. W ramach wykładu przyjrzymy się przykładom obelg perskich w języku polityki, dyplomacji, w starciach bohaterów literackich, a także w polemicznych czy wprost obraźliwych utworach poetyckich i prozatorskich. Zobaczymy, do jakich sfer życia sięgano, by komuś ubliżyć, a także szerzej, jakich środków w tym celu używano. Poznamy obraźliwe sformułowania używane przez średniowiecznych poetów, a także te, po które sięgali autorzy dwudziestowieczni. Zobaczymy obelgi w tekstach satyrycznych, w wypowiedziach polityków, a także w korespondencji między monarchami. Spojrzymy też na niektóre współczesne wypowiedzi w mediach społecznościowych. Zobaczymy, że związane z obelgami zjawiska, które niekiedy uznajemy za niemal wyjątkowo polskie, bądź przynależne czasom współczesnym, zachodziły i zachodzą w różnych epokach i społecznościach.
|
Nauki humanistyczne |
|
| Lekcja festiwalowa | Lampa Lucia - światło w nowym wymiarze |
"Postrzegać światło nie tylko jako narzędzie, ale także jako środek wyrazu; mieć odwagę wykraczać poza utarte schematy i poddawać w wątpliwość znaczenie, kontekst oraz rolę światła w architekturze, w przestrzeniach prywatnych i publicznych.” Młodzi projektanci z Koła Naukowego De_Sign, które działa na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, opowiedzą o swoich doświadczeniach projektowych, procesie projektowym i sposobie prezentacji produktu, m. in. na bazie doświadczeń z wystawy Lustro Weneckie / Międzynarodowe Targi Światło i innych projektów podejmowanych w ramach działań Koła. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Gospodarka o obiegu zamkniętym a ochrona planety |
Wykład będzie poświęcony istocie gospodarki o obiegu zamkniętym, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia nauk o Ziemi, jej zasobów oraz ich ograniczoności. Gospodarka o obiegu zamkniętym stanowi odpowiedź na wyzwania związane z nadmierną eksploatacją zasobów naturalnych i ma na celu ograniczenie jej negatywnych skutków. |
Nauki o Ziemi |
|
| Spotkanie festiwalowe | Krystalizacja białka |
Znajomość struktury przestrzennej białek pozwala zrozumieć procesy biologiczne, na najbardziej podstawowym, atomowym poziomie: sposób w jaki przebiegają reakcje katalizowane przez enzymy; sposób w jaki białka oddziałują z innymi białkami i małymi cząsteczkami; itp. Znajomość struktury, miejsc aktywnych lub wiążących w białkach, pozwala na zrozumienie ich specyficzności substratowej i zaprojektowanie cząsteczek lepiej z nimi oddziałujących, np. potencjalnych leków. W krystalografii rentgenowskiej białek największym wyzwaniem jest pierwszy etap na drodze do uzyskania struktury, czyli otrzymanie dobrze rozpraszającego kryształu białka, co będzie tematem poniższych ćwiczeń. |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Rodzinna biblioteka Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w BUW |
Lwia część tego, co przetrwało z niezwykłej rodzinnej biblioteki Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, znajduje się obecnie w BUW. Jakkolwiek od dawna wiedziano, że księgozbiór ten trafił to Biblioteki Uniwersyteckiej, panowało przekonanie, że uległ w niej rozproszeniu i nie uda się go odnaleźć. Okazało się to jednak możliwe i dziś na nowo odkrywamy bibliotekę Baczyńskich i jej tajemnice. Zapraszamy na wyjątkowy pokaz książek z rodzinnej biblioteki poety. Będzie on unikalną okazją, by zobaczyć książki Baczyńskich, na co dzień rozproszone między różnymi magazynami i gabinetami Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Będzie można zobaczyć m.in. okładki wykonane przez samego Krzysztofa Kamila, książki jego dzieciństwa czy drukowane w konspiracji tomiki poetyckie, poznać zawiłe losy starych druków z biblioteki Baczyńskich oraz zajrzeć do śpiewników i atlasów, z których korzystała rodzina. |
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Czy Wiedźmin wie, co robi? Świat roślin w opowiadaniach oraz w grze komputerowej Wiedźmin 3 |
Na ile świat roślin przedstawiony w opowiadaniach A. Sapkowskiego odpowiada realnym warunkom przyrodniczym panującym w średniowiecznej Europie? Czy wiedźmińskie eliksiry są dla ludzi? Co jadali Geralt i Jaskier? Jak pachniały Yennefer i Essi? Odpowiedzi na wszystkie te pytania udzielimy prowadząc detektywistyczne dochodzenie w oparciu o wiedzę na temat biologicznych własności poszczególnych roślin i historii ich obecności w Europie. Poza aspektami kulturalno-historycznymi, w czasie wykładu pochylimy się również nad przedstawieniami roślin w grze RPG. Zastanowimy się, czy na podstawie gry można uczyć się biologii? Czy w grafice polskiej gry Wiedźmin 3 odzwierciedlono warunki przyrodnicze panujące w realnym świecie, czy raczej jest to dzieło całkowicie fikcyjne? Ocenimy realizm obecnych w Wiedzminie 3 modeli roślin i odpowiadających im ilustracji. Prześledzimy techniki, którymi mogli posługiwać się twórcy gry przy generowaniu niektórych motywów roślinnych. Przeanalizujemy również środowiska i wybrane krajobrazy lokacji w grze – sprawdzimy przystosowania i wymagania ekologiczne roślin, czy na przykład porównamy ich porę kwitnienia. Wykładowi towarzyszyć będzie wystawa okazów zielnikowych omawianych gatunków roślin, by móc na żywo się przekonać jak wyglądają! Słuchacze będą mogli także poznać zapach perfum, którymi skrapiały się ukochane kobiety Geralta. |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Janusz Kosmowski - łowca spadających gwiazd |
Znalazca około 50 meteorytów poprowadzi warsztaty w trakcie, których nauczy uczestników, jak odróżnić wzrokowo prawdziwy meteoryt od zwykłego kamienia. Da wskazówki - jak ustawić detektor metali, aby wykrywał meteoryty pod powierzchnią ziemi. Janusz Kosmowski od 20 lat odwiedza regularnie rejon upadku meteorytu pułtuskiego i mimo tego, że od tego wydarzenia upłynęło już 158 lat - ciągle odnajduje jego fragmenty. O swoich poszukiwaniach i pasji opowiada na kanale YT "astrokosmo" oraz na facebookowym profilu o nazwie "Łowcy spadających gwiazd". Obecnie Janusz Kosmowski - oprócz poszukiwanie meteorytów - buduje obserwatorium wyposażone w 12 calowy teleskop w układzie "Dall-Kirkham". |
Nauki fizyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Mleko kobiece pod lupą – nauka i praktyka na podstawie działalności Banku Mleka Kobiecego |
Czy mleko kobiece może być lekiem? Czy można honorowo oddawać mleko kobiece? Podczas zajęć uczestnicy odkryją, dlaczego mleko kobiece jest wyjątkowe i jaką rolę odgrywa w żywieniu oraz leczeniu noworodków, zwłaszcza wcześniaków i dzieci chorych. Poznają skład mleka kobiecego, jego niezwykłe właściwości oraz dowiedzą się, jak działają Banki Mleka Kobiecego — od pozyskiwania mleka od dawczyń, przez badania laboratoryjne i kontrolę bezpieczeństwa, aż po przechowywanie i przekazanie go najmłodszym pacjentom. Część praktyczna pozwoli zajrzeć do świata laboratoryjnych analiz mleka kobiecego i zobaczyć, jak nauka wspiera nowoczesną opiekę neonatologiczną. To spotkanie dla wszystkich, którzy chcą zrozumieć, dlaczego mleko kobiece jest czymś więcej niż pokarmem. |
Nauki medyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Neuroróżnorodność oczami naukowca - jak ją badać i po co? |
Neuroróżnorodność to idea, że ludzkie mózgi nie działają według jednego „właściwego” wzorca. Różnimy się sposobem myślenia, odczuwania i reagowania na świat – i te różnice są naturalną częścią populacji. W tym wykładzie zaglądamy do mózgu z perspektywy naukowca, żeby zrozumieć, skąd biorą się te różnice, ze szczególnym uwzględnieniem autyzmu. Dlaczego jedni z nas podskakują na dźwięk upadającej łyżki, a inni nawet tego nie zauważają? Co sprawia, że światło jarzeniówki może być dla kogoś fizycznie bolesne? Opowiemy o tym, jak działają układy sensoryczne i co dzieje się w mózgu, gdy są one bardziej czułe, mniej filtrowane lub inaczej zorganizowane. Wyjaśnimy, czym jest przebodźcowanie i dlaczego nie wynika z „nadwrażliwości charakteru”, lecz z bardzo konkretnych mechanizmów neurobiologicznych. Wykład omawia aktualną wiedzę o biologicznych podstawach różnic sensorycznych – od funkcjonowania obwodów hamujących i pobudzających, przez rolę neuromodulatorów, po zmiany w organizacji sieci mózgowych. Wykład pokaże też, jak geny i środowisko współpracują ze sobą (GxE), tworząc unikalne ścieżki rozwojowe. Nie istnieje jeden „gen autyzmu” ani jeden czynnik ryzyka – to raczej sieć drobnych wpływów, które wchodzą w dynamiczne interakcje z doświadczeniem, stresem prenatalnym, środowiskiem społecznym i wczesnym rozwojem, i razem kształtują sposób działania mózgu. A skąd to wszystko wiemy? Tu wchodzą modele zwierzęce. Choć żaden szczur nie ma "autyzmu”, to dzięki precyzyjnym manipulacjom genetycznym i kontrolowanym warunkom możemy badać mechanizmy, których nie da się obserwować u ludzi. Modele te pozwalają śledzić, jak zmienia się komunikacja między neuronami, jak mózg reaguje na bodźce i jak rozwijają się zachowania społeczne. Całość prowadzi do kluczowego pytania: po co to badamy? Nie po to, by kogokolwiek „naprawiać”, lecz by lepiej rozumieć różnorodność ludzkich mózgów, tworzyć bardziej przyjazne środowiska i wspierać osoby, których sposób odbierania świata różni się od większości. Zapraszamy osoby w spektrum autyzmu, ich bliskich oraz wszystkich zainteresowanych tematem. Zachęcamy do rozmowy, zadawania pytań i dzielenia się doświadczeniami – zarówno trudnościami, jak i sukcesami. To przestrzeń, w której nauka spotyka się z codziennością, a różnorodność sposobów myślenia jest wartością. |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Pokaz mody historycznej |
Historia mody i ubioru jest fascynującą dziedziną badań, która w Polsce zaczyna się cieszyć coraz większą popularnością. Także dlatego, że pozwala pokazać ważny i bliski każdemu aspekt życia codziennego w dawnych wiekach. Podczas pokazu mody historycznej, który odbędzie w pięknej scenerii pałacu Marii Radziwiłłowej, zaprezentujemy rekonstrukcje ubiorów historycznych. Widzowie będą mogli obejrzeć stroje przedstawicieli różnych stanów z różnych epok: rycerzy, szlachty, arystokratek i mieszczek. Pokazowi będzie towarzyszył komentarz kostiumologa dotyczący mody, związanych z nią obyczajów oraz krawiectwa historycznego i problemów, jakie towarzyszą odtwarzaniu dawnych ubiorów. |
Obszar sztuki |
|
| Spotkanie festiwalowe | Strach i KOR |
Strach jako jedno z kluczowych doświadczeń społecznych Polski lat 60. i 70., prowadzące od pamięci stalinizmu po narodziny opozycji demokratycznej i rewolucję Solidarności. Punktem wyjścia jest przełom 1956 roku, który osłabił terror, ale nie usunął lęku. Społeczeństwo pozostawało psychicznie obciążone wojną, stalinizmem i autorytaryzmem Gomułki. Strach ujawniał się nie tylko w represjach, lecz także w codziennych nawykach: ściszaniu głosu, rozmowach „na boku”, autocenzurze i unikaniu publicznej krytyki władzy. Po 1956 roku nadzieja na zmianę stopniowo gasła. Zamknięcie „Po prostu”, zaostrzenie cenzury, los rewolucji węgierskiej i przekonanie, że „Zachód się nie ruszy”, utrwalały pesymizm oraz kulturę milczenia. W latach 70., za Gierka, poziom strachu był mniejszy niż wcześniej: poprawiły się warunki życia, władza przyjęła bardziej miękki styl, a represje nie miały skali znanej z innych krajów bloku wschodniego. Mimo to lęk nadal kształtował postawy. Większość obywateli wybierała konformizm, bo wiedziała, że sprzeciw może oznaczać utratę pracy, awansu, premii, paszportu czy szans edukacyjnych dla dzieci. Szczególne znaczenie miały wydarzenia Czerwca 1976 roku. Represje wobec robotników Radomia, Ursusa i Płocka — zwolnienia, kary, pobicia i „ścieżki zdrowia” — miały nie tylko ukarać uczestników protestów, lecz także odstraszyć resztę społeczeństwa. Władza świadomie zarządzała strachem, stosując jawne sankcje wobec robotników i „ciche represje” wobec opozycji. Komitet Obrony Robotników stał się przykładem odwagi, ale zarazem został otoczony barierą lęku: podsłuchami, prowokacjami, nękaniem, zatrzymaniami i przemocą. Celem było odizolowanie KOR od społeczeństwa i pokazanie, że działalność opozycyjna wiąże się z wysokimi kosztami. Strach nie działał jednakowo na wszystkich. Był silniejszy u osób zależnych od państwowego systemu i obciążonych pamięcią wcześniejszych represji, słabszy zaś u części robotników, młodzieży oraz środowisk opozycyjnych. Właśnie te grupy stopniowo przełamywały mechanizm „strachu na zapas”. Istotna była także sieć solidarności: wspólnota zmniejszała poczucie samotności, a więc i lęk. KOR pokazał, że można działać jawnie mimo represji. Kulminacją wywodu jest pytanie, jak mimo powszechnego konformizmu doszło do strajków 1980 roku. Odpowiedź brzmi: strach nie zniknął, ale jego siła osłabła. Odwaga przestała być wyłącznym luksusem jednostek, a zaczęła stawać się doświadczeniem zbiorowym. |
|
|
| Spotkanie festiwalowe | Czy oni śmieją się ze mnie? Jak i dlaczego, właśnie w taki sposób, interpretujemy zachowania innych |
Wyobraź sobie sytuację: przechodzisz obok grupy nastolatków, nagle zaczynają się śmiać. Czy pomyślałbyś/pomyślałabyś, że śmieją się z Ciebie? Ludzie różnią się między sobą tym, w jaki sposób interpretują zachowania innych osób. Czasem, na przykład wtedy kiedy czują się zagrożeni, są przekonani, że inne osoby robią coś specjalnie i przeciwko nim. Mówimy wówczas o dokonywaniu wrogich atrybucji. Nie sprzyjają one dobrostanowi psychicznemu, mogą prowadzić do złości, czy też smutku. Na wykładzie, na który chciałabym Państwa zaprosić, opowiem więcej o tym, czym są wrogie atrybucje, kiedy mogą się pojawić, skąd się biorą (np. z przekazów rodzinnych) i co można z nimi zrobić. |
Nauki społeczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Jak pracuje nowoczesne laboratorium? Wycieczka od genu do białka |
Spotkanie ma na celu pokazanie uczestnikom jak zorganizowane jest nowoczesne laboratorium badawcze oraz uświadomienie jak dokładnie wygląda ścieżka od sekwencji DNA (genu) do badań na białkach. Grupa Biologii Strukturalnej zainteresowana jest tym w jaki sposób aminokwasy budujące białka ułożone są w przestrzeni (struktura), co bezpośrednio przekłada się na pełnione przez nie funkcje. Poznanie struktury, a co za tym idzie funkcji biomolekuły, jest zazwyczaj pierwszym krokiem w opracowywaniu nowych leków. |
Nauki biologiczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Koncesjonowana (nie)podległość w cieniu czarnych orłów. Akt 5 Listopada 1916 r. |
Wykład prof. Piotra Szlanty, znakomitego znawcy historii XIX wieku, I wojny światowej oraz polskich dróg do niepodległości, poświęcony będzie Aktowi 5 Listopada 1916 roku — jednemu z najbardziej niejednoznacznych wydarzeń w dziejach sprawy polskiej. Czy ogłoszona przez cesarzy Niemiec i Austro-Węgier zapowiedź utworzenia Królestwa Polskiego była rzeczywistym krokiem ku niepodległości, czy raczej polityczną koncesją podporządkowaną interesom państw centralnych? Spotkanie pozwoli spojrzeć na rok 1916 jako na moment, w którym polskie nadzieje splatały się z kalkulacją wielkiej polityki i realiami wojny.
|
Nauki humanistyczne |
|
| Spotkanie festiwalowe | Nie tylko Antarktyka. Nieznane życie pierwszego polarnika. O powstawaniu biografii Arctowskiego |
Katarzyna Dąbkowska i Dagmara Bożek, autorki pierwszej biografii Henryka Arctowskiego (1871–1958), polarnika, geofizyka i dyplomaty naukowego, zaproszą czytelników i uczestników spotkania do wspólnej podróży razem ze swoim bohaterem przez epoki, kontynenty, XIX i XX wiek. Celem autorek było przypomnienie niezwykłego życiorysu człowieka, który był świadkiem powstawania kinematografu, wieży Eiffla, budowy biblioteki w Nowym Jorku, Obserwatorium Za swoje zasługi i marzenia o polskim udziale w badaniach polarnych Henryk Arctowski został uhonorowany w szczególny sposób: jego imię nosi Polska Stacja Antarktyczna na Wyspie Króla Jerzego w Antarktyce Zachodniej oraz okręt hydrograficzny ORP Arctowski, należący do Marynarki Wojennej, który w swojej historii brał udział w polarnych rejsach. Jego biografia natomiast została uhonorowana Nagrodą Złotej Róży za najlepszą książkę popularnonaukową 2025 roku. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Działania adaptacyjne na rynku pracy w krajach UE wobec zmian klimatycznych |
Kanały wpływu zmian klimatycznych na rynek pracy, zmiany na rynku pracy w ujęciu raportów instytucji międzynarodowych, wyniki empiryczne na rynku pracy w krajach UE na podstawie danych Eurostatu. Prognozy zmian na rynku pracy – globalnym, unijnym oraz w Polsce. Trendy zmian w zatrudnieniu, zawody przyszłości a edukacja. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Lekcje z promieniowaniem, w tym wykład o mikroskopie elektronowym |
1. Wykład „Promieniowanie jonizujące i promieniotwórczość” Wizytę w NCBJ warto zacząć od zrozumienia podstaw fizyki jądrowej. Omówimy takie zagadnienia jak promieniowanie jonizujące i jego własności, rozpady promieniotwórcze oraz inne podstawowe pojęcia fizyki jądrowej. Wykład opatrzymy licznymi pokazami - zaprezentujemy m.in promieniotwórczość rozmaitych eksponatów naturalnych oraz przedmiotów domowego użytku. 2. Warsztaty z licznikami promieniowania Poprowadzimy warsztaty polegające na badaniu własności promieniowania jonizującego. Uczestnicy w małych zespołach wykonają kilka prostych ćwiczeń z wykorzystaniem tego promieniowania. 3. Komora mgłowa Zaprezentujemy Państwu okazałą komorę mgłową (komorę Willsona), omówimy jej działanie i wyjaśnimy pochodzenie obserwowanych śladów promieniowania. 4. Wykład „Jak mikroskop elektronowy pomaga projektować reaktory przyszłości?” Jak zaprojektować reaktor jądrowy? Kluczowe są materiały odporne na ekstremalne warunki. Skaningowy mikroskop elektronowy (SEM) pozwala zobaczyć ich mikrostrukturę i ocenić odporność na temperaturę i promieniowanie. Uczestnicy poznają badania materiałów dla energetyki przyszłości, w tym implantację jonową, która symuluje wieloletnie uszkodzenia. Zobaczą obrazy SEM: metale, pęknięcia i kryształy. Na koniec quiz „Zgadnij, co to jest?” i nagroda: mikrograwer niewidoczny gołym okiem.
|
|
|
| Lekcja festiwalowa | Błony komórkowe: roślinne furtki i sekretne przejścia |
Jakie tajemnice skrywają błony komórkowe – czy są jedynie furtką, czy raczej sekretnym przejściem kontrolującym życie komórki? Czy zastanawialiście się kiedyś, w jaki sposób komórki „decydują”, co wpuścić do swojego wnętrza, a co zatrzymać na zewnątrz? Podczas tych zajęć odkryjecie, że błony komórkowe działają jak niezwykle precyzyjni strażnicy, chroniąc wnętrze komórki przed światem zewnętrznym. Odkryjecie, jak błony są sprytne – selektywnie chronią wnętrze komórki, jednocześnie umożliwiając kontrolowaną wymianę substancji ze środowiskiem. Poznacie mechanizmy, dzięki którym błona komórkowa zarządza transportem jonów i cząsteczek. Zobaczycie także, co się dzieje, gdy ta delikatna równowaga zostaje zaburzona i jakie są tego konsekwencje dla funkcjonowania komórki. W części praktycznej zmierzycie wyciek elektrolitów z tkanek roślinnych poddanych działaniu różnych czynników fizycznych, co pozwoli ocenić integralność struktury i funkcjonalność błon komórkowych. Zaobserwujecie zjawisko plazmolizy, gdy protoplast komórki zaczyna kurczyć się i walczyć o przetrwanie w niesprzyjających warunkach. Stworzycie również „drzewka osmotyczne” – fascynujące struktury przypominające miniaturowe drzewa rosnące dzięki różnicom stężeń. Jeśli chcecie zrozumieć, jak funkcjonuje 'niewidoczna straż graniczna' każdej komórki i zobaczyć te procesy na własne oczy, te zajęcia są właśnie dla Was!" |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Chemiczne ogrody i tęczowe reakcje |
Podczas zajęć laboratoryjnych uczniowie poznają wskaźniki chemiczne i odkryją, jak zmieniają one barwy w roztworach o różnym odczynie. Rozpoczną od zbadania, które z popularnych domowych substancji mają najsilniejsze właściwości kwasowe i zasadowe. Następnie wykorzystają wskaźniki do obserwacji zmian zachodzących podczas prostych reakcji zobojętniania. W drugiej części zajęć uczestnicy wykonają kilka widowiskowych doświadczeń chemicznych. Przeprowadzą doświadczenie „chemiczny kameleon”, stworzą barwne ogrody chemiczne oraz wykonają inne efektowne eksperymenty pokazujące, jak fascynujące i zaskakujące mogą być przemiany chemiczne. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Co łączy lodówkę i buty sportowe? Czyli opowieść o nanocząsteczkach |
Co łączy lodówkę, buty sportowe i krem z filtrem UV? Uczestnicy lekcji dowiedzą się, czym są nanocząstki i dlaczego są tak wyjątkowe. Pozornie niepozorne, stanowią podstawę niezwykle dynamicznie rozwijającej się nanotechnologii. Cieszą się zainteresowaniem zarówno nauki, jak i przemysłu. Popularne wśród naukowców, mało znane przeciętnemu człowiekowi, a przecież obecne w jego codziennym życiu. Czemu nanocząstki zawdzięczają swoją wyjątkowość? W jakich jeszcze, często zaskakujących, produktach codziennego użytku można je znaleźć? Na te pytania poszukamy odpowiedzi podczas lekcji. Spotkanie podzielone będzie na dwie części. Pierwsza to krótki wykład o wyjątkowych właściwościach i zastosowaniach nanocząstek, często zaskakujących i niezwykłych. Druga część to gra, w której, aby wygrać, trzeba znaleźć odpowiedź na intrygujące pytanie. Droga do odpowiedzi będzie prowadziła przez labirynt pytań i zagadkowych zadań. Przyda się odrobina sprytu i szczęścia, ale przede wszystkim wiedza, nie tylko ta zdobyta w trakcie wykładu… |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Czy koło samochodowe można wymyślić na nowo? |
Choć idea koła towarzyszy ludzkości od tysięcy lat, jego współczesna wersja wciąż się zmienia i rozwija, wykorzystując najnowsze osiągnięcia nauki i technologii. Czy zastanawiałeś się kiedyś, czy koło samochodowe można jeszcze wymyślić na nowo? A może już jedynie udoskonalić? Podczas wykładu przyjrzymy się temu, co naprawdę kryje się w kole samochodowym. Poznasz jego budowę i dowiesz się, dlaczego opona to coś znacznie więcej niż tylko kawałek gumy. Opowiemy o jego konstrukcji, która sprawia, że samochód może bezpiecznie poruszać się po drodze – w deszczu, na śniegu czy przy dużych prędkościach. Zajrzymy również do świata produkcji. W przystępny sposób wyjaśni, jak wygląda droga od projektu do gotowego koła. Nie zabraknie też wątku badań naukowych. Dowiesz się, jak testuje się opony i koła oraz jakie parametry są najważniejsze i jak sprawdza się ich zachowanie w różnych warunkach. Opowiem o nowoczesnej aparaturze badawczej oraz o tym, jak inżynierowie analizują dane, aby poprawiać osiągi, trwałość i bezpieczeństwo. Na koniec spojrzymy w przyszłość. Czy klasyczna opona z powietrzem ma alternatywę? Jak mogą wyglądać koła w przyszłości? Przedstawię ciekawe koncepcje i kierunki rozwoju, które pokazują, że nawet tak dobrze znany element jak koło wciąż pozostaje polem dla innowacji. Wykład ma na celu pokazanie, że za codziennymi rozwiązaniami stoją zaawansowane badania i nietuzinkowe rozwiązania opracowywane przez inżynierów. Koło samochodowe to nie tylko część samochodu, lecz także to efekt lat pracy naukowców i konstruktorów, który realnie wpływa na bezpieczeństwo i komfort naszej podróży. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Czy samochody autonomiczne są nam potrzebne? |
Czy samochody autonomiczne to przyszłość, bez której nie damy rady, czy tylko technologiczna ciekawostka? Podczas wykładu dowiesz się, jak rozwijała się motoryzacja, co mówią statystyki wypadków i jakie przepisy regulują tę dziedzinę. Zajrzysz także „do środka” pojazdu autonomicznego, poznasz jego budowę — czujniki i strukturę oprogramowania — oraz usłyszysz o realnych problemach związanych z ich rozwojem. A to wszystko po to, by móc samodzielnie odpowiedzieć na pytanie: czy naprawdę potrzebujemy autonomicznych pojazdów? |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Jaćwieskie Eldorado |
Jaćwingowie to tajemniczy, wojowniczy lud bałtycki zamieszkujący Suwalszczyznę we wczesnym średniowieczu. Organizowali liczne wyprawy łupieskie, budowali potężne, warowne grody. Mieli też własny system zwyczajów i obrzędów religijnych. Ich niezwykłą historię poznamy na wystawie "Jaćwieskie Eldorado" prezentującą unikatowe zabytki pochodzące z najbogatszego cmentarzyska Jaćwingów w Krukówku koło Suwałk. Prace archeologiczne na tym stanowisku, prowadzone były przez archeologów Państwowego Muzeum Archeologiznego oraz Muzeum Okręgowego w Suwałkach. Natomiast, na naszych warsztatach, z gliny odtwarzać będziemy wizerunki Jaćwieskich bogów, między innymi Perkunasa, Żeminele i innych. Prace zabierane będą do domu. Prosimy o przyniesienie kartonów na prace dzieci. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Jaćwieskie Eldorado |
Jaćwingowie to tajemniczy, wojowniczy lud bałtycki zamieszkujący Suwalszczyznę we wczesnym średniowieczu. Organizowali liczne wyprawy łupieskie, budowali potężne, warowne grody. Mieli też własny system zwyczajów i obrzędów religijnych. Ich niezwykłą historię poznamy na wystawie "Jaćwieskie Eldorado" prezentującą unikatowe zabytki pochodzące z najbogatszego cmentarzyska Jaćwingów w Krukówku koło Suwałk. Prace archeologiczne na tym stanowisku, prowadzone były przez archeologów Państwowego Muzeum Archeologiznego oraz Muzeum Okręgowego w Suwałkach. Natomiast, na naszych warsztatach, z gliny odtwarzać będziemy wizerunki Jaćwieskich bogów, między innymi Perkunasa, Żeminele i innych. Prace zabierane będą do domu. Prosimy o przyniesienie kartonów na prace dzieci. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Jak dobrze rozwijać region? Uwarunkowania przestrzeni w procesach inwestycyjnych |
Uczniowie będą mieli okazję dowiedzieć się, co wpływa na decyzję o lokalizacji inwestycji i jakie cechy sprzyjają rozwojowi gospodarczemu w danym miejscu. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Jak rozwija się mózg i co nam na to powie rybka danio? |
Rozwój układu nerwowego to jeden z najbardziej złożonych i fascynujących procesów biologicznych, który decyduje o tym, jak postrzegamy świat, jak uczymy się, zapamiętujemy, reagujemy na zagrożenia i budujemy relacje społeczne. Choć większość z nas kojarzy badania nad mózgiem głównie z ludźmi, to w rzeczywistości wiele przełomowych odkryć zawdzięczamy niepozornej rybce – danio pręgowanemu (Danio rerio). Podczas pokazu skupimy się na trzech kluczowych aspektach rozwoju mózgu: 1. Proliferacja, migracja i różnicowanie komórek nerwowych, 2. Tworzenie połączeń synaptycznych, 3. Aktywność neuronalna i dojrzewanie sieci neuronalnych. U danio aktywność neuronalną można monitorować dzięki specjalnym barwnikom lub białkom fluorescencyjnym, które zmieniają intensywność świecenia w odpowiedzi na wzrost stężenia wapnia – a towarzyszy on impulsom nerwowym. Podczas pokazu uczestnicy poznają podstawowe i zaawansowane techniki obrazowania rozwoju mózgu. Uczniowie zobaczą eksperyment, w którym mózg danio reaguje na światło. Dzięki specjalnym nagraniom zobaczymy „na żywo”, jak pojedyncze neurony „rozmawiają” ze sobą, przesyłając sygnały i budując sieci komunikacyjne. Mózg nie powstaje z dnia na dzień – to dynamiczna i wieloetapowa podróż od komórki do złożonej sieci komunikacyjnej. Dzięki danio pręgowanemu możemy nie tylko obserwować ten proces z bliska, ale także uczyć się, jak wspierać zdrowy rozwój mózgu i jak zapobiegać zaburzeniom neurologicznym i psychicznym. Podczas warsztatów uczestnicy nie tylko poznają teorię, ale także zobaczą prawdziwy rozwijający się mózg w akcji. Od fluorescencyjnych neuronów po aktywność mózgu pod wpływem światła – to wyjątkowa okazja, by zrozumieć, jak rodzi się nasza zdolność do myślenia, czucia i działania. |
|
|
| Lekcja festiwalowa | Jak widzą Cię kierowcy – bądź bezpieczny na drodze |
Czy zastanawiałeś się kiedyś, co dokładnie widzi kierowca samochodu, gdy zbliżasz się do przejścia dla pieszych lub jedziesz rowerem po zmroku? Jako naukowiec zajmujący się percepcją wzrokową i bezpieczeństwem ruchu drogowego zapraszam Cię na wyjątkowe pokazy edukacyjne, które łączą wiedzę z praktycznym doświadczeniem. Podczas zajęć odkryjesz, czy kierowca zawsze Cię widzi w dynamicznych warunkach drogowych. Dowiesz się, dlaczego kierowca nie zawsze zauważa pieszego na czas oraz jak ograniczenia biologiczne – takie jak pole widzenia, czas reakcji czy adaptacja do światła i ciemności – wpływają na bezpieczeństwo wszystkich uczestników ruchu. Nie będzie to jednak zwykły wykład. W interaktywnych eksperymentach sam sprawdzisz, jak wygląda droga z perspektywy kierowcy – za dnia i po zmroku, w symulacji dobrych i trudnych warunków pogodowych. Przekonasz się, jak duże znaczenie mają elementy odblaskowe, kontrast ubioru oraz Twoje zachowanie na drodze. Zobaczysz również, jak łatwo można „zniknąć” z pola widzenia kierowcy i jakie błędy najczęściej prowadzą do niebezpiecznych sytuacji. Celem pokazów jest nie tylko przekazanie wiedzy, ale przede wszystkim rozwinięcie świadomości i odpowiedzialności. Bezpieczeństwo to nie przypadek – to efekt świadomych decyzji opartych na wiedzy i zrozumieniu. Niezależnie od tego, czy jesteś pieszym, rowerzystą czy pasażerem, masz realny wpływ na swoje bezpieczeństwo. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć zasady rządzące ruchem drogowym i nauczyć się, jak chronić siebie oraz innych – dołącz do nas. Nauka może dosłownie uratować życie. |
|


