Uniwersytet Warszawski

A skąd ci chemicy to wszystko wiedzą? Choć to pytanie rzadko pada głośno, zapewne wiele osób je sobie zadaje – szczególnie gdy pojawiają się doniesienia o nowych odkryciach, zagrożeniach środowiskowych czy nowoczesnych lekach. Prawda jest taka, że naszą wiedzę budujemy poprzez łączenie faktów, stawianie śmiałych hipotez i ich rygorystyczną weryfikację. Na tym etapie niezbędne jest doświadczenie, ale równie kluczowa jest zaawansowana aparatura.

Podczas naszego spotkania skupię się właśnie na tym ostatnim elemencie. Chcę Państwu przedstawić narzędzia współczesnej chemii – instrumenty, które pozwalają nam odkrywać strukturę świata w skali mikro- i nanometrycznej. Wyjaśnię, co kryje się pod magicznymi skrótami XPS i SIMS. A na koniec... może wspólnie zapolujemy na jony i elektrony?

Przekonaj się, jak mogłoby wyglądać Twoje imię w dawnym węgierskim alfabecie runicznym! Zawiera ligatury.

Wykład będzie poświęcony antropologicznym podstawom czynów moralnych określanych jako supererogacyjne. Omówione zostaną koncepcje utylitarystyczne, deontologiczne, etyki cnoty i etyki dyskursu. Zaprezentowana zostanie także propozycja personalistyczna w wersji Autorów wystąpienia.

Jeśli chcecie przeżyć niesamowitą przygodę pełną wrażeń, kolorów, wybuchów i efektów specjalnych, to zapraszamy Was na Przygodę z chemią. Przekonacie się, że spotkania z chemią to nie tylko pokazy ciekawych i widowiskowych doświadczeń, ale również niepowtarzalna okazja do zabawy w małego chemika, bo część doświadczeń będziecie mogli wykonać samodzielnie!

Zapewnimy Wam niezapomniane wrażenia, nasza lokomotywa zabierze Was w magiczny świat chemii, żebyście mogli na własne oczy zobaczyć erupcję wulkanu, fontannę światła, wodny wybuch, łańcuch ognia a nawet flarę, którą odpalimy dla Was przy użyciu wody. Pokażemy Wam świat w ultrafiolecie, nasze chemiczne latarki wskażą Wam właściwy kierunek, abyście mogli zgłębić tajemnice perfum i posiąść tajniki zamiany „wody” w superlepką ciecz, a także ożywienia piany. Nasz sympatyczny atrament pozwoli Wam napisać ukrytą wiadomość do przyjaciela, którego będziecie mogli ostrzec przed rykiem groźnego niedźwiedzia i wściekłą spiralą świetlną. Zasadzicie chemiczny ogród, zrobicie własne mydełko, a może nawet uda Wam się oswoić chemiczne świetliki!

To wszystko i wiele więcej czeka Was na Przygodzie z chemią.

Opowiem o tym, jak mierzymy (długości, pola, objętości), co zmierzyć łatwo, co trudno, a czego w ogóle się nie da.

Zapraszamy na zabawy z przyrodą w jesiennej scenerii Ogrodu Botanicznego. Przyjrzymy się kolorom i kształtom, sprawdzimy zapachy i zbadamy faktury. Będziemy wspólnie wprawiać w ruch, analizować i dociekać, świetnie się przy tym bawiąc.

Razem z najmłodszymi badaczami poszukamy odpowiedzi na pytania, które podsunie nam ciekawość świata. Dlaczego rośliny w ogóle mają owoce? Czy wszystkie z nich wyglądają smakowicie? Czy tylko te najbardziej soczyste i pachnące mogłyby znaleźć się na naszych talerzach? A które z nich chomikują zwierzęta?

Tę tematykę rozwijamy w ramach obecnego roku tematycznego w Ogrodzie – Apetycznego Botanicznego.

To świetna okazja na aktywne i twórcze spędzenie czasu na świeżym powietrzu, rozbudzające w maluchach naturalną ciekawość świata.

Rodzinne warsztaty w Ogrodzie dla dzieci do 6 roku życia z opiekunem. 1 dziecko + 1 opiekun (1 opiekun może mieć pod opieką więcej dzieci).

Tytułowy wybór wzorca konsumpcji ma znaczenie znacznie wykraczające poza codzienną krzątaninę homo economicus. Domyślny homo sapiens podobnie kształtuje swoje nastawienie badawcze: często zajmuje się problemami mniejszej wagi (i sławy), ale bardziej rokującymi na rozwiązanie. Bohaterami mojego odczytu będą  sumy dwóch kwadratów, jako ubodzy (ale chciani) krewni szlachetnych liczb pierwszych: poczęstunek ma być skromny, ale obfity:)

Współczesna chemia coraz częściej opiera się na komputerowym modelowaniu świata atomów i cząsteczek. Dzięki dynamicznemu rozwojowi metod obliczeniowych możliwe staje się dziś przewidywanie wyników eksperymentów jeszcze przed ich przeprowadzeniem w laboratorium. Tego rodzaju podejście pozwala nie tylko lepiej rozumieć naturę materii, lecz także projektować nowe związki chemiczne, materiały i procesy technologiczne. Aby jednak komputerowy obraz rzeczywistości był możliwie wierny światu fizycznemu, konieczne jest stosowanie szeregu postulatów, modeli, zasad oraz przybliżeń, które stanowią fundament współczesnej chemii kwantowej i obliczeniowej.

Punktem wyjścia wykładu będą rozważania nad budową atomu oraz krytyczne spojrzenie na uproszczone modele i intuicyjne wyobrażenia, które często wynosimy ze szkolnej edukacji. Spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, dlaczego klasyczne obrazy elektronów krążących wokół jądra są jedynie wygodnym przybliżeniem i w jaki sposób mechanika kwantowa zmienia nasze rozumienie mikroświata. Następnie wkroczymy w obszar chemii kwantowej, poznając jej najważniejsze postulaty oraz podstawowe pojęcia wykorzystywane do opisu atomów i cząsteczek.

W dalszej części wykładu poruszony zostanie problem ścisłych rozwiązań równań opisujących układy wielocząstkowe. Zobaczymy, dlaczego dokładne rozwiązanie takich problemów jest w praktyce niemal niemożliwe oraz jakie strategie pozwalają skutecznie przybliżać się do poprawnych wyników. Omówione zostaną najważniejsze rodzaje przybliżeń i ich znaczenie dla współczesnych badań chemicznych.

Na zakończenie odbędziemy podróż po podstawowych metodach chemii obliczeniowej wykorzystywanych we współczesnej nauce. Poznamy najprostsze praktyczne narzędzia służące do modelowania struktury i właściwości cząsteczek oraz zobaczymy, w jaki sposób teoria i obliczenia komputerowe wspierają dziś pracę chemików w laboratoriach badawczych.

W okresie ostatniego zlodowacenia, przez ponad 100 tysięcy lat, w Europie panowały warunki diametralnie różne od współczesnych. Przez większość czasu dużą jej część zajmowała sucha, bezdrzewna tundra zamieszkiwana przez gatunki przystosowane do takiego środowiska - większe, takie jak mamuty, hieny jaskiniowe czy nosorożce włochate oraz mniejsze, na przykład norniki wąskogłowe lub obrożniki tundrowe. O ich historii możemy dowiedzieć się z kości odnajdowanych przez paleontologów, a jeszcze więcej, badając DNA zachowane w tych kościach. Badania kopalnego DNA, czyli DNA odczytanego z kości dawno nieżyjących organizmów, w ciągu ostatnich 20 lat zrewolucjonizowały naszą wiedzę o gatunkach żyjących w epoce lodowcowej, ich pochodzeniu, migracjach i reakcjach na dawne zmiany klimatu. Tak więc, jeżeli jesteście ciekawi, dokąd chadzały mamuty, czy hieny jaskiniowe znały swoich afrykańskich krewnych lub czy obrożniki emigrowały z Europy – zapytajcie genetyka!

Jeśli chcecie przeżyć niesamowitą przygodę pełną wrażeń, kolorów, wybuchów i efektów specjalnych, to zapraszamy Was na Przygodę z chemią. Przekonacie się, że spotkania z chemią to nie tylko pokazy ciekawych i widowiskowych doświadczeń, ale również niepowtarzalna okazja do zabawy w małego chemika, bo część doświadczeń będziecie mogli wykonać samodzielnie!

Zapewnimy Wam niezapomniane wrażenia, nasza lokomotywa zabierze Was w magiczny świat chemii, żebyście mogli na własne oczy zobaczyć erupcję wulkanu, fontannę światła, wodny wybuch, łańcuch ognia a nawet flarę, którą odpalimy dla Was przy użyciu wody. Pokażemy Wam świat w ultrafiolecie, nasze chemiczne latarki wskażą Wam właściwy kierunek, abyście mogli zgłębić tajemnice perfum i posiąść tajniki zamiany „wody” w superlepką ciecz, a także ożywienia piany. Nasz sympatyczny atrament pozwoli Wam napisać ukrytą wiadomość do przyjaciela, którego będziecie mogli ostrzec przed rykiem groźnego niedźwiedzia i wściekłą spiralą świetlną. Zasadzicie chemiczny ogród, zrobicie własne mydełko, a może nawet uda Wam się oswoić chemiczne świetliki!

To wszystko i wiele więcej czeka Was na Przygodzie z chemią.

Archeogenomika – dziedzina nauki, która zajmuje się odczytywaniem informacji genetycznej ze szczątków ludzkich sprzed wieków, jest coraz szerzej wykorzystywana w badaniach nad przeszłością. Z jednej strony pozwala ona na poznanie cech charakteryzujących konkretne osoby i grupy, np. poprzez identyfikację różnic między garniturem genetycznym neandertalczyków i ludzi współczesnych i idących za nimi różnic fizjologicznych, morfologicznych czy nawet behawioralnych; czy skłonności do chorób serca lodowej mumii z Tyrolu. Z drugiej zaś umożliwia śledzenie zmian sygnału genetycznego w czasie i przestrzeni świadczącego o intensywności i kierunkach mobilności ludzi w wybranym czasie i miejscu, np. ekspansję z Bliskiego Wschodu ludów rolniczych niosących tzw. „rewolucję neolityczną”.

Wraz z rosnącym szybko zasobem danych archeogenetycznych jesteśmy w stanie z coraz większą precyzją wyznaczać wynikające z wzajemnego przepływu genów powiązania między żyjącymi dawno społecznościami, wskazywać kiedy, skąd i dokąd przemieszczały się większe grupy ludności, wykrywać przypadki dalszych i bliższych migracji poszczególnych osobników, odtwarzać poziom pokrewieństwa, a nawet całe drzewa rodowe, osób pochowanych na dawnych cmentarzyskach, a nawet odnajdywać krewnych pochowanych setki kilometrów od siebie nawzajem.

Badania genetyczne historycznych i prehistorycznych populacji budzą szerokie zainteresowanie, a ich znaczenie zostało docenione przez komisję noblowską, która w 2022 roku uhonorowała nagrodą w kategorii fizjologii i medycyny profesora Svante Pääbo – jednego z ojców archeogenomiki.

Podczas wykładu, postaram się przybliżyć metody i możliwości, ale też ograniczenia, badań nad pradawnymi genomami oraz odpowiedzieć na nurtujące Państwa pytania.

Wykład pokazuje, jak zwykły cień na ziemi odsłania podstawowe idee tak zwanej geometrii rzutowej: punkt w nieskończoności, przecinanie się prostych równoległych, rzutowanie czy niezmienniki rzutowe. Co ciekawe, te same prawa rządzą także malarstwem, fotografią i grafiką 3D, pozwalając lepiej zrozumieć, dlaczego perspektywa działa właśnie tak, a nie inaczej.

Treść wykładu powinna być dostępna dla uczniów starszych klas szkół podstawowych.

Czym jest gatunek dark academia? Jakie formy przyjmuje w literaturze i mediach społecznościowych? Co sprzyja jego obecnej popularności? I wreszcie: czy idealizuje uniwersytet, czy raczej go krytykuje?

Powieści dark academia z jednej strony skupiają się na mrocznych aspektach życia na uniwersytecie – jak dyskryminacja czy przemoc – a z drugiej zwykle uważane za próby idealizacji tej instytucji, ponieważ przedstawiają uniwersytety jako miejsca prestiżowe i ekskluzywne, wyłączone ze sfery bezmyślnego materializmu. Jednak powieści dark academia napisane przez autorów marginalizowanych, w tym osoby niebiałe, queerowe czy pochodzące z niższych klas społeczno-ekonomicznych, zasadniczo mniej lub bardziej wprost krytykują uniwersytet.

W czasie wykładu omówimy najważniejsze kontrowersje związane nie tylko z literaturą dark academia, ale i estetyką związaną z tym gatunkiem wykorzystywaną w mediach społecznościowych. Zastanowimy się nad tym, w jaki sposób dark academia wykorzystuje konwencje horroru, fantasy czy kryminału do formułowania krytyki uniwersytetu jako instytucji nierzadko opartej na wykluczeniu klasowym, rasowym i płciowym.

Wykład będzie więc okazją do refleksji zarówno nad popularnym gatunkiem literackim, jak i nad obecnym stanem akademii.

Czy można zobaczyć pojedyncze atomy? Czy cząsteczki chemiczne są jedynie modelem z podręcznika, czy obiektami, które można bezpośrednio obrazować, przesuwać i przekształcać? W wykładzie „Węglowy nanokosmos” pokażę, jak skaningowa mikroskopia sondowa — w szczególności skaningowa mikroskopia tunelowa oraz mikroskopia sił atomowych — pozwoliła naukowcom zajrzeć do świata pojedynczych atomów i cząsteczek.

Uczestnicy dowiedzą się, w jaki sposób niezwykle ostra sonda mikroskopu może nie tylko obrazować struktury molekularne z rozdzielczością atomową, lecz także inicjować reakcje chemiczne na powierzchniach. Omówię przykłady manipulacji atomami, tworzenia nanostruktur węglowych oraz obrazowania orbitali molekularnych. Szczególną uwagę poświęcę nowym alotropom węgla, takim jak liniowe łańcuchy węglowe i cyklo[n]karbony, w tym cyklo[18]karbon — pierścień złożony wyłącznie z osiemnastu atomów węgla, którego otrzymanie i zobrazowanie zakończyło wieloletnią debatę nad jego strukturą.

Wykład będzie podróżą od skali kosmosu do skali pojedynczego atomu i pokaże, że współczesna chemia nie tylko opisuje materię, ale coraz częściej potrafi ją budować atom po atomie. Na przykładzie nanostruktur węglowych zobaczymy, jak połączenie syntezy chemicznej, fizyki powierzchni i zaawansowanej mikroskopii otwiera drogę do projektowania zupełnie nowych form materii.

Chemiczny plac zabaw to niezwykłe doświadczenia chemiczne wykonywane przez najmłodszych z asystą opiekuna. Adresatami są dzieci w wieku 4-8 lat. Eksperymenty w ramach proponowanych warsztatów dopasowane są do wiedzy i umiejętności uczestników. W trakcie zajęć wykorzystane zostaną w pełni bezpieczne odczynniki i materiały, głównie artykuły gospodarstwa domowego.

Podczas warsztatów dzieci zapoznają się z niezwykłym światem chemii. Samodzielnie wykonają eksperymenty, które przybliżą im tajemnice otaczającego nas świata. Chemiczny plac zabaw to doskonały sposób na poszerzenie wiedzy i zainteresowań, rozbudzenie pasji do nauki, a jedocześnie wyśmienitą zabawę.

Chemiczny plac zabaw to niezwykłe doświadczenia chemiczne wykonywane przez najmłodszych z asystą opiekuna. Adresatami są dzieci w wieku 4-8 lat. Eksperymenty w ramach proponowanych warsztatów dopasowane są do wiedzy i umiejętności uczestników. W trakcie zajęć wykorzystane zostaną w pełni bezpieczne odczynniki i materiały, głównie artykuły gospodarstwa domowego.

Podczas warsztatów dzieci zapoznają się z niezwykłym światem chemii. Samodzielnie wykonają eksperymenty, które przybliżą im tajemnice otaczającego nas świata. Chemiczny plac zabaw to doskonały sposób na poszerzenie wiedzy i zainteresowań, rozbudzenie pasji do nauki, a jedocześnie wyśmienitą zabawę.